keffiyeh | Theatro Antilogos

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΡΓΟ

Τα μαζέψαμε όπως βρίσκει κανείς

πετραδάκια στην τσέπη μετά από μια πορεία.

Άλλα είναι κοφτερά, άλλα παιδικά, άλλα γεμάτα φόβο.

Δεν τα βάλαμε για να εξηγήσουν το έργο, τα βάλαμε

για να θυμίζουν ότι οι ιστορίες μιλούν μεταξύ τους

ακόμα κι όταν δεν συναντιούνται ποτέ.

«ΣΥΝΩΣΤΙΣΜΟΣ»

ΓΥΝΑΙΚΑ Τι φοβάσαι τόσο πολύ;

ΑΝΤΡΑΣ Ότι οι στρατιώτες θα με γδύσουν.

«ΛΙΓΟΥΡΑ ΓΙΑ ΜΑΝΓΚΟ»

ΠΑΤΕΡΑΣ Μπερδεύτηκε;

ΜΗΤΕΡΑ Από εκείνη τη μέρα που

ήρθαν και σε συνέλαβαν.

ΠΑΤΕΡΑΣ Ακόμα τα κάνει πάνω

του κάποια βράδια, και είναι 12 χρονών!

ΜΗΤΕΡΑ Και αποτυγχάνει στα διαγωνίσματά του.

ΠΑΤΕΡΑΣ Όχι μόνο στην Ιστορία;

ΜΗΤΕΡΑ Σε όλα.

«ΕΝΑΣ ΑΝΤΡΑΣ ΜΕ ΕΝΑ ΟΠΛΟ»

Ρώτησέ με για την επανάσταση.

Δεν θέλεις;

Φοβάσαι;

«ΜΠΙΖΙΝΕΣ»

ΑΝΤΡΑΣ Δεν βλέπεις ειδήσεις;

ΚΟΡΙΤΣΙ Δεν μου αρέσει η πολιτική

«60 ΔΕΥΤΕΡΟΛΕΠΤΑ»

ΑΥΤΗ Τα βλέμματά μας διασταυρώθηκαν.

ΑΥΤΟΣ Το βλέμμα της έπεσε στο δικό μου.

ΑΥΤΗ Στο δεξί του μάτι.

ΑΥΤΟΣ Όλο μου το σώμα έγινε ένα μάτι.

ΑΥΤΗ Το ίδιο μάτι από το οποίο θα μπει μια σφαίρα.

«ΑΛΛΑΓΗ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗΣ»

ΕΚΕΙΝH Τ’ αστέρια.

ΕΚΕΙΝΟΣ Είναι όμορφα.

ΕΚΕΙΝH Ναι.

ΕΚΕΙΝΟΣ Τι είναι;

ΕΚΕΙΝH Φωσφορούχα αστέρια κολλημένα στους τοίχους.

ΕΚΕΙΝΟΣ Φωτίζουν στο σκοτάδι.

Θέατρο και Αλληλεγγύη

Το Θέατρο ΑντίΛογος πήρε την απόφαση να ανεβάσει το έργο της Παλαιστίνιας Ντάλια Τάχα,

παρά τις οικονομικές δυσκολίες, αφενός γιατί δεν μπορούμε να μένουμε σιωπηλοί όταν τεκταίνεται σε live stream γενοκτονία σε βάρος του παλαιστινιακού

λαού και αφετέρου γιατί θεωρούμε απαραίτητο να ανοίξει ένας γόνιμος διάλογος από σκηνής, για την διαχρονικότητα του Παλαιστινιακού ζητήματος .

Μετά το έργο ΠΟΙΑ ΕΥΡΩΠΗ που έθιγε το ζήτημα, ο ΑντίΛογος αποφασίζει να εμβαθύνει την συζήτηση μέσα από αυτό το έργο.

Μέσω αυτής της παραγωγής θέλουμε να αρθρώσουμε τον λόγο της παλαιστινιακής κουλτούρας από μια πρωτότυπη πηγή, την παλαιστίνια συγγραφέα Ντάλια Τάχα. Είναι σημαντικό για εμάς να παρουσιάσουμε τις φιγούρες αυτές, βασισμένες σε πραγματικές ιστορίες, σε πραγματικούς ανθρώπους, τους καθημερινούς ανθρώπους, την ανάγκη τους για ζωή, εκπαίδευση, υγεία, έρωτα, ανεξαρτησία, ελευθερία. Οι ευθείς αναφορές στην Παλαιστίνη είναι λίγες, κι αυτό γιατί η συγγραφέας γράφει

για ανθρώπους που ζουν σε ζώνες σύγκρουσης, σε εμπόλεμες ζώνες, επομένως για εμάς το έργο αυτό δεν αφορά μόνο στην Παλαιστίνη, αλλά μιλά για όλους τους καταπιεσμένους λαούς.

Σε μια περίοδο που συστημικά επιχειρείται η από - ανθρωποποιήση (dehumanization) ανθρώπων,

μειονοτήτων ή κοινοτήτων, πληθυσμών, ακόμα και ολόκληρων λαών, εμείς αποφασίζουμε συνειδητά να εξανθρωπίσουμε τις φιγούρες που βλέπουμε στις ειδήσεις,

στα μέσα, στις οθόνες, για τις οποίες πολλά λέγονται σε ένα θεωρητικό επίπεδο. Η από - ανθρωποποίηση έχει χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για κοινωνικό αποκλεισμό,

για την κανονικοποίηση της δουλείας και άλλων εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, ενώ αναγνωρίζεται επίσης ως μορφή υποκίνησης σε γενοκτονία.

Η δαιμονοποίηση και η αναφορά σε ανθρώπους με ζωώδεις όρους, που οδηγούν σε από - ανθρωποποίηση, εντοπίζονται στον δημόσιο λόγο , πολιτικό ή μη, και στον ιδιωτικό λόγο και τελικά -ιστορικά- οδηγεί στην υποκίνηση βίας. Εμείς στον ΑντίΛογο παίρνουμε θέση στα όσα λέγονται και γίνονται γύρω μας. Το θέατρο στη

δική μας αντίληψη, είναι το όχημα για να περιγραφεί η κοινωνία του σήμερα, να επικοινωνήσει με τον θεατή, να τον συν- κινήσει, να τον μετα – κινήσει, να τον

καλέσει να σκεφτεί, να πάρει θέση.

Δεν είναι η πρώτη φορά που καταπιανόμαστε με τους πολέμους και την πολιτική κατάσταση των λαών της περιοχής μας. Ο ΑντίΛογος παρουσίασε μια θεατρική

τριλογία για τη Μέση Ανατολή, για την προσφυγιά και τον πόλεμο τις χρονιές 2017-2018. Πρώτα παρουσιάσαμε τα ΛΙΟΝΤΑΡΙΑ των Βασίλη Μαυρογεωργίου και

Κώστα Γάκη, βασισμένα στο Pride of Baghdad, εμπνευσμένο από τα πραγματικά γεγονότα κατά τον βομβαρδισμό της πρωτεύουσας του Ιράκ το 2003.

Έπειτα ανεβάσαμε ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΓΑΖΑΣ σε δραματουργία της Αλεξίας Παπαλαζάρου βασισμένο σε ένα έργο δραματοθεραπείας του θεάτρου ASHTAR

για την εμπειρία των παιδιών στην Παλαιστίνη. Και τέλος, το έργο της Μαρίας Χρυσάνθου, ΕΝΑΣ ΓΕΡΟΣ, ΜΙΑ ΘΑΛΑΣΣΑ, εμπνευσμένο από τον Γέρο και

τη Θάλασσα του Έρνεστ Χέμινγουεϊ και βασισμένο σε πραγματικές ιστορίες ανθρώπων εγκλωβισμένων στη Γάζα.

Μια πέτρα

Στη γειτονιά, εκεί που παίζαμε παιδιά

Μια πέτρα έιχαμε στο χέρι συντροφιά

Όποιος την ρίξει πιο μακριά, θα’ν’νικητής

Κι αν έρθει ο στρατός, μη φοβηθείς

Μια πέτρα κράτησα μαζί μου φυλακτό

Να με προσέχει απ’ τον άγριο καιρό

Μια πέτρα που μιλά, κάθε πρωί

Να λέει στο παιδί, μη φοβηθείς

Μια πέτρα έγινε κραυγή

Μια πέτρα έγινε ουλή

Μια πέτρα έμεινε η μόνη διαδρομή

Μια πέτρα γίνεται παλμός

Μια πέτρα γίνεται σεισμός

Απο την πέτρα μας θα γεννηθεί το φως

Ρίχνουν την πέτρα τα παιδιά

Ρίχνουν την πέτρα μακριά

Ρίχνουν την πέτρα για να ονειρευτούν ξανά

Ρίχνω την πέτρα μου και ‘γω

Την ρίχνω στ’ άγριο θεριό

Ρίχνω την πέτρα μου ποτέ μη φοβηθώ

ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Όταν συνάντησα το Keffiyeh / Made in China δεν είδα ένα ενιαίο δράμα αλλά μικρά κομμάτια ζωής. Σαν να ανοίγουν στιγμιαία παράθυρα και να κλείνουν ξανά, αφήνοντας πίσω τους μια ανάσα που δεν προλαβαίνεις να εξηγήσεις. Αυτός ο τρόπος γραφής με τράβηξε αμέσως, γιατί μοιάζει με τον τρόπο που υπάρχουμε σήμερα: αποσπασματικά, ανάμεσα σε όσα προλαβαίνουμε να ζήσουμε και σε όσα μένουν μισά.

Η δική μου είσοδος στο έργο ήταν το παιδί. Εκεί ένιωσα το πραγματικό βάρος του κειμένου: το δικαίωμα να μεγαλώνεις χωρίς φόβο, να μπορείς να ονειρευτείς κάτι πιο μακρινό από την επόμενη μέρα. Το έργο μιλά για έναν συγκεκριμένο τόπο, όμως δεν περιορίζεται σε αυτόν. Από μια παλαιστινιακή εμπειρία ανοίγεται σε κάτι οικουμενικό: στις οικογένειες που προσπαθούν να προστατεύσουν την καθημερινότητά τους, στους γονείς που κρατούν όρθιο ένα σπίτι ενώ γύρω τους όλα τρίζουν, στην ανάγκη να συνεχιστεί η ζωή ακόμη κι όταν το περιβάλλον την αμφισβητεί.

Σκηνοθετικά προσπάθησα να μη φωνάξω πάνω από τις ιστορίες. Να τις αφήσω να υπάρχουν με εκείνο το παράδοξο χιούμορ που εμφανίζεται ακόμη και στις πιο σκοτεινές στιγμές. Με ενδιέφεραν οι μικρές κινήσεις: ο τρόπος που ένα σώμα κρατά μια μνήμη, που ένα βλέμμα ζητά παρηγοριά χωρίς να το ομολογεί.

Κατάλαβα στην πορεία ότι αυτό που μας συγκινεί δεν είναι ο ίδιος ο πόνος. Δεν συνδεόμαστε επειδή μοιραζόμαστε το τραύμα, αλλά επειδή αναγνωρίζουμε τη στέρηση της χαράς, της ανεμελιάς, της ελευθερίας. Συναντιόμαστε στην κοινή ανάγκη για ζωή, σε ό,τι δεν πρόλαβε να ανθίσει. Μέσα στους γρήγορους ρυθμούς της σημερινής κοινωνίας, όπου μπορεί να διασταυρωνόμαστε με δεκάδες ανθρώπους χωρίς να συναντάμε τον ίδιο μας τον εαυτό, ένιωσα σχεδόν μονόδρομο να στραφώ σε όσα δεν ακούγονται. Μέσα σε καθεμία από τις επτά ιστορίες αναγνώρισα κάτι δικό μου — μια αγωνία, έναν φόβο, ένα σκίρτημα. Πίσω από κάθε αφήγηση κρύβεται ένας κόσμος έτοιμος να καταρρεύσει ή να ξαναχτιστεί. Εκεί όπου μοιάζει να μη συμβαίνει τίποτε, εκεί συμβαίνουν τα πάντα.

Εκεί έστρεψα το βλέμμα μου: σε όσα δεν λέγονται αλλά τα κουβαλά ένα σώμα, ένα βλέμμα, μια αγκαλιά που θα θέλαμε να είχε κρατήσει λίγο ακόμη… σε ένα μάνγκο που δεν πρόλαβε να φαγωθεί. Και κάπου εκεί γεννήθηκε η σκέψη ότι, όταν νιώθεις πως ο κόσμος χάνεται, έχεις δυο δρόμους — να αφεθείς στο σκοτάδι ή να βρεις ξανά το κουράγιο να φτιάξεις ό,τι μέχρι χθες σου φαινόταν βουνό. Αυτή η πίστη για ζωή, που συχνά ξαναγεννιέται από το βλέμμα ενός παιδιού, έγινε ο κρυφός άξονας της παράστασης.

Ευχαριστώ τους ηθοποιούς και τους συντελεστές που σε μια περίοδο απαιτητική και εύθραυστη, έκαναν τη διαδικασία των προβών έναν τόπο φροντίδας και εμπιστοσύνης.Και τέλος ευχαριστώ το Θέατρο Αντίλογος που, σε πείσμα των καιρών, επιμένει να κοιτά τον άνθρωπο πριν από οτιδήποτε άλλο.

ΕΛΕΝΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ

Φιλοξενούμε σκέψεις του αξιότιμου Πρέσβη του κράτους της Παλαιστίνης στην Κύπρο

κ. Abdallah Attari

«Δεν είμαστε εμείς ο εχθρός του Ισραήλ. Ο αληθινός του εχθρός είναι η ίδια η αλήθεια.

Ο αγώνας μας δεν είναι θρησκευτικός, ποτέ δεν υπήρξε και ποτέ δεν θα γίνει.

Είναι αγώνας πολιτισμού, αγώνας ιδεών, αγώνας ανάμεσα σε δύο αφηγήσεις: η αφήγηση της

κατοχής, της επεκτατικής βίας, της καταπίεσης και της εκδίωξης, αντιπαρατίθεται στην αφήγηση

της δικαιοσύνης, της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας.

Σε αυτόν τον αγώνα, η τέχνη, το θέατρο, η δημιουργία έχουν τη δική τους θέση στο μέτωπο.

Το θέατρο γίνεται ένας τόπος συνάντησης: εκεί όπου το προσωπικό γίνεται συλλογικό και το

τραύμα αποκτά φωνή χωρίς να ζητά άδεια.

Όπως έλεγε ο Γιάσερ Αραφάτ: «Η επανάσταση δεν είναι μόνο ένα όπλο, είναι και το φτυάρι

του αγρότη, το νυστέρι του ιατρού, η πένα του συγγραφέα και το πινέλο του καλλιτέχνη».

Ο Μαχμούντ Νταρουίς μάς θυμίζει: «Καθώς ετοιμάζεις το πρωινό σου, να σκέφτεσαι τους άλλους.

Μην ξεχνάς να ταΐζεις τα περιστέρια.», ενώ ο Πλάτων μας υπενθυμίζει:

1. «Μη στέλνεις περιστέρι ειρήνης σε πεινασμένο... γιατί θα το φάει».

2. «Η ειρήνη δεν επιβάλλεται σε αυτόν που στερείται την δικαιοσύνη».

3. «Δεν ζητάς τον διάλογο με τον φοβισμένο και τον τρομαγμένο».

4. «Δώστε πίσω την αξιοπρέπεια σε αυτούς που την αξίζουν».

Σ’ αυτόν τον αγώνα, η φωνή του πνεύματος, η αλήθεια και η δημιουργία είναι τα

πιο δυνατά μας όπλα, πρέπει να χτίζουμε με λέξεις, χρώματα, νότες, λόγια, έργα.

Η αντίσταση είναι πολιτισμός. Και ο πολιτισμός είναι αντίσταση»

«ΤΑ ΠΡΑΣΙΝΑ ΓΥΑΛΙΑ»

ΑΥΤΟΣ Είσαι τρελή, αναστατώνεσαι για ένα

παιδί που φοράει γυαλιά

για να κοιμηθεί.

ΑΥΤΗ Πώς αλλιώς θα κοιμηθεί;

ΑΥΤΟΣ Δεν μας ενδιαφέρει, δεν θα ονειρευτεί απόψε.

ΑΥΤΗ Δεν γίνεται να

μην ονειρευτεί, τι ιστορίες

θα λέει μετά;

ΝΤΑΛΙΑ ΤΑΧΑ

Η DALIA TAHA είναι Παλαιστίνια ποιήτρια και συγγραφέας. Γεννήθηκε το 1986 στο Βερολίνο και μεγάλωσε στην Ραμάλα. Το πρώτο της έργο, KEFFIYEH/MADE IN CHINA, παρουσιάστηκε στο Βασιλικό Φλαμανδικό Θέατρο, στις Βρυξέλλες το 2012 και έπειτα περιόδευσε σε 7 Παλαιστινιακές πόλεις στην Δυτική Όχθη. Η συγγραφέας είναι γνωστή για τα συγκινητικά θεατρικά της έργα που εμβαθύνουν στην καθημερινή ζωή ανθρώπων σε ζώνες σύγκρουσης και ιδιαίτερα στην Παλαιστίνη. Τα έργα της διεισδύουν στο συναίσθημα και στην έντασή του, αποδίδοντας έτσι ταυτόχρονα την ανθρώπινη εμπειρία της πολιορκίας, του πολέμου και της εξόντωσης. Το 2015 στο πρόγραμμα φιλοξενίας καλλιτεχνών του Royal Court παρουσίασε το έργο της ΠΥΡΟΤΕΧΝΗΜΑΤΑ, ενώ το 2018 ανέβασε το έργο ΠΕΙΝΑ: ΕΝΑ ΜΙΟΥΖΙΚΑΛ. Έχει επίσης εκδώσει δύο ποιητικές συλλογές και ένα μυθιστόρημα. Έλαβε το Μεταπτυχιακό της από πανεπιστήμιο στην Αγγλία. Πρόσφατα, τον Σεπτέμβριο του 2025, έλαβε το Βραβείο Αλληλεγγύης του Συνδέσμου Θεατρικών Συγγραφέων Νορβηγίας.

Η συγγραφέας, στην έντυπη μορφή του θεατρικού, αφιερώνει το έργο της σε δύο ανθρώπους του θεάτρου στα κατεχόμενα Παλαιστινιακά εδάφη. Πρώτα στον Ισραηλινο-Παλαιστίνιο ηθοποιό και σκηνοθέτη Juliano Mer-Khamis, ο οποίος δολοφονήθηκε από άγνωστο εκτελεστή έξω από το κοινοτικό θέατρο και πολιτιστικό κέντρο που ίδρυσε,

το Freedom Theatre στην Τζενίν. Και στον Γάλλο ηθοποιό και παραγωγό François Abu Salem, ο οποίος ίδρυσε στην Ανατολική Ιερουσαλήμ το θέατρο El-Hakawati (Ο Παραμυθάς). Και οι δύο αυτοί άνθρωποι χρησιμοποίησαν το θέατρο ως εργαλείο συλλογικής γνώσης, θεραπείας και διάδοσης της ιστορίας.

Diana Shams

Ένα άλλο είδος μητρότητας

«Κανείς δεν σε ετοιμάζει να μεγαλώσεις παιδιά με σειρήνες,

καπνό και ουρλιαχτά. Κανείς δεν σου διδάσκει πώς να κρατήσεις

ένα παιδί ήρεμο, καθώς πέφτει ο ουρανός. Κανείς δεν σου εξηγεί

πώς να κουβαλήσεις το παιδί σου διαμέσου της φωτιάς, της πείνας

και του φόβου – και ακόμα να της τραγουδάς πριν πάει για ύπνο.»

Έγραψα αυτό το βιβλίο, όχι μόνο για τον εαυτό μου, αλλά για κάθε μητέρα στη Γάζα που έχει λικνίσει στην αγκαλιά της το μωρό της,

όσο σειόταν η οροφή. Για τις γυναίκες που γέννησαν σε καταφύγια,

στο σκοτάδι, χωρίς φάρμακα. Για τις μητέρες που έχασαν ένα παιδί

και συνέχισαν να ζουν – γιατί δεν είχαν επιλογή. Γιατί υπήρχαν

άλλοι για να προστατευτούν (…) Αυτό το βιβλίο δεν είναι γραμμένο στην άνεση. Είναι γραμμένο σε κλεμμένες στιγμές μεταξύ επιβίωσης και πένθους, στις ήσυχες ώρες που τα παιδιά μου επιτέλους

κοιμούνταν και εγώ μπορούσα να αφήσω το βάρος των πάντων

να με συνθλίψει.

Από συνέντευξη της Diana Shams, στον Guardian στις 8 Νοεμβρίου 2025